کیمیای هم راهی

ميرحسين موسوی ششم مهر ماه با صدور بيانيه ای ضمن تاکيد بر اينکه "سه ماه خشونت بی‌سابقه کمترين اثری در حضور مردم به جای نگذاشته، بلکه آن را فراگيرتر کرده است"  از هوادارانش خواست جنبش سبز را به کيش شخصيت آلوده نکنند.

از چندين روز قبل ، 7 مهر به عنوان روز تولد ميرحسين موسوی اعلام شده و طرفداران مير حسين اعلام نمودند که در اين روز مراسم های ويژه ای را برگزار خواهند کرد.

او در انتهاي بيانيه ي هوشمندانه ي خود كه در آن به توضيح مسائل گوناگون پرداخته مي نويسد:

"تولد اينجانب نه هفتم مهر كه روز آشنايی با شماست. حتی اگر روز هفتم مهر به دنيا آمده بودم نيز جا نداشت حركت شما به كيش شخصيت آلوده شود."

آري! مير حسين آشناي ما و يكي ازما مردم است و از اين روست كه او را به نام كوچك اش مي خوانيم.او نيز به درستي اين را دريافته و به ما هشدار مي دهد كه مبادا در دام بت سازي و كيش شخصيت گرفتار آييم.

مجله ي شهروند امروز- كه خدايش رحمت كند- در يكي از شماره هاي خود مطلبي داشت با عنوان" براداران بزرگ هميشه مراقب ما بوده اند" :

«از تو متشكرم. از تو متشكرم چون شادم، چون حالم خوب است. قرن‌ها خواهند گذشت و نسل‌هاي بعدي و بعدي ما را به عنوان شادترين انسان‌ها و خوش‌شانس‌ترين مردان به ياد خواهند آورد؛ چون ما در قرن قرن‌ها زندگي كرديم، چون ما اين امتياز را داشتيم كه مردي را ببينيم كه هيچ كس در سراسر تاريخ ياراي برابري با او را نداشت. هنوز هم باورم نمي‌شود كه دو روز پيش تو را ديده‌ام. از تو متشكرم استالين.»

بخشي از قطعه ادبي منتشر شده در روزنامه پراودا (آگوست 1948)

«همه ما در برابر مساله‌اي به نام «كيش شخصيت» بي‌دفاع هستيم. وقتي اوضاع خراب مي‌شود به دنبال يك مسيح مي‌گرديم كه ما را نجات دهد و اگر اتفاقا فكر كنيم كه پيدايش كرده‌ايم، آن وقت تا نابودي و مرگ او – به دست خودمان – زمان زيادي نمانده است.»

كنستانتين كارماناليس (1998-1907، نخست‌وزير و رييس‌جمهوري يونان در دهه‌هاي 80 و 90 ميلادي)

واژه كيش شخصيت (cult of personality) از ابداعات كارل ماركس است. او اولين بار در نامه‌اي به ويلهلم بلاس آلماني مي‌نويسد: «به خاطر نفرتم از كيش شخصيت، از زمان انترناسيونال اول در ميان عموم ظاهر نشده‌ام ... من و انگلس به انجمن مخفي كمونيست‌ها پيوستيم به اين شرط كه هر آنچه به پرستش خرافاتي يك حاكم بينجامد بايد از مرام ما حذف شود.»

در سراسر قرن بيستم و البته پيش از آن، شماري از دولت‌هايي كه به خاطر تعدد قوميت‌ها يا وسعت كشور، با خطر چند دستگي مردم و احتمال تجزيه روبه‌رو بودند چاره‌اي نداشتند كه ملت را گرد پيشوايي قدرتمند متحد كنند؛ پيشوايي كه از تاريخ بزرگ‌تر بود.

در دوران باستان پادشاهان شديدا مورد احترام مردم بودند. حاكم بر اساس «حقوق الهي پادشاهي» حكومت مي‌كرد. باور مردم اين بود كه بر سر كار آمدن يك پادشاه خواست خداوند بوده است. در امپراتوري چين، مصر باستان، ژاپن، اينكاها، آزتك‌ها و امپراتوري روم به نمونه‌هاي فراواني از اين «خدا – شاه»‌ها برمي‌خوريم.

قدرت‌گيري تفكرات دموكراتيك يونان باستان در اروپا و آمريكاي شمالي قرون 18 و 19 باعث شد كه مشروعيت پادشاهي‌ها در اين مناطق بسيار پايين بيايد. با اين حال توسعه تكنولوژي به كمك دولت‌ها آمد و بزرگان سياسي از فنون عكاسي، ضبط صدا و فيلم و توليد انبوه به همراه آموزش عمومي و تكنيك‌هاي تبليغات تجاري استفاده كردند تا چنان تصوير مثبتي از خود بسازند كه در قرون گذشته سابقه نداشت. به همين خاطر بود كه قرن بيستم قرن پيشوايان خودشيفته و مردمان از خودبي‌خود بود.

در جوامع بسته، پيشوا به كمك رسانه‌هاي جمعي كشور، تصويري افسانه‌اي از خود مي‌سازد و هر آنچه در مطبوعات، تلويزيون و راديوي دولتي ديده مي‌شود چاپلوسي و ستايس است. هميشه هم لازم نيست يك پيشوا در دوران زندگي‌اش به اين مقام خدايي برسد؛ گاهي اوقات دولت‌هاي بعدي براي تحكيم قدرت خود دست به چنين كاري مي‌زنند. مساله كيش شخصيت عموما در ديكتاتوري‌ها ديده مي‌شود، اگرچه حتي دموكراسي‌ها هم از آن در امان نيستند.

كيش شخصيت شبيه پرستش قهرمان ملي است، اما اين بار پيشوايان سياسي هدف پرستش قرار مي‌گيرند. به هر حال قبل از قرن بيستم واژه كيش شخصيت اصولا به ستايش پيشوايان غيرسياسي اطلاق مي‌شد، اما تحليل‌گران در دهه‌هاي اخير ميان «پرستش قهرمانان» و «كيش شخصيت» تفاوت قائل شدند.

كيش شخصيت در رژيم‌هايي با حكومت‌هاي مطلقه (توتاليتر) ديده مي‌شود كه پس از بروز يك تحول انقلابي به وجود آمده‌اند. عموما يك فرد نماد انقلاب شناخته مي‌شود. پيشوا «راهنماي دورانديش ملت» نام مي‌گيرد كه بدون او تحول و آينده بهتر ممكن نيست. اين توجيه در قرن بيستم در حكومت‌هاي فاشيستي و كمونيستي ديده مي‌شد كه آدولف هيتلر در آلمان و مائو تسه تونگ در چين نماد اصلي آن بودند.

مهم‌ترين نمادهاي كيش شخصيت در قرن بيستم موسوليني، هيتلر، استالين و مائو بوده‌اند. آنها در دوران حكمراني‌شان به عنوان پيشواياني لغزش‌ناپذير و خداگونه شناخته مي‌شدند. تصاوير آنها بر هر ديواري آويزان بود و تنها وظيفه هنرمندان و شاعران تبليغ «برادر بزرگ» بود.

در كره شمالي تقريبا هيچ اثر هنري را نمي‌توانستيد پيدا كنيد كه ربطي به كيم ايل سونگ نداشته باشد. موسيقي، نقاشي، مجسمه‌سازي و ادبيات همه و همه در خدمت پيشوا بود و او اين رويه را براي فرزندش «كيم جونگ ايل» نيز به ارث گذاشت. كيم منتقداني كه او را خودشيفته ناميده‌اند «حزب زده» ناميده است. كودكان در مدارس كره شمالي ياد مي‌گيرند كه هميشه سپاسگزار خاندان كيم باشند. اين بخشي از آيين مردم كره شمالي است. در آنجا سال‌هاست كه مرام اعتقادي و سياست حول محور «پيشوا» مي‌گردد.

هم شاگردی سلام...

بازخوانی خاطرات خاکستری مدرسه در دهه ی شصت با طعم ترس و دلهره... چاشنی مارش نظامی و موشک...و امتداد تلخ آن تا کنون...

یار دبستانی من... بامن و هم راه من...بغض من و آه من...تو و من از جنگ بیزاریم و به صلح می اندیشیم...

تابستانی سرخ بر ما گذشت ...حالا همه چیز و همه کس را سبز می خواهیم ، حتا خزان را...

بیانیه ی شماره 11 میرحسین موسوی هوشمندانه نگاشته شده:

مردم ما اینک با پوست و گوشت و استخوان خود دریافته‌اند که تنها راه همزیستی مسالمت‌آمیز سلیقه ها و گرایش‌ها، و اقشار، اقوام، مذاهب و ادیان گوناگونی که در این سرزمین پهناور زندگی می‌کنند اذعان به وجود تنوع و تعدد شیوه‌های زندگی و اجتماع بر کانون آن هویت دیرینه‌ ای است که آنان را به یکدیگر پیوند می‌زند...

مردم ما از آنچه می‌خواهند آگاهند. آنان تصویر شکوهمند اراده خود را در آیینه آنچه که سپری شد مشاهده کرده‌اند و می‌دانند که سرمایه و توان تحقق بخشیدن به خواست‌های خود را دارند و در این میدان انبوه نخبگان و زبدگان دوشادوش آنان ایستاده‌اند. لذاست که اینک همه ما از یکدیگر می‌پرسیم چه باید کرد؟ این سوالی از سر ناامیدی و یا بلاتکلیفی نیست، بلکه می‌پرسیم با این سرمایه عظیم، با این امید تجدید حیات یافته و با این توانمندی‌های فراهم شده چه باید کرد؟

به راستی چه باید کرد؟ در پاسخ به اين پرسش نخستین قدم آن است که بدانیم چه باید بخواهیم تا بهترین و بیشترین را خواسته باشیم...این که نتیجه حرکت ما چه خواهد بود تماما به انتخاب درست ما در این مرحله بستگی دارد.

در نهضت سبزی که آغاز شده است ما امر غيرمتعارف و نابهنگامی نمی خواهیم. آنچه ما می‌خواهیم استیفای حقوق از دست رفته ملت است.

راه سبز امید...

و ما «امید» را سرمایه خود قرار داده‌ایم تا حاکی از هویت ایرانی‌مان باشد؛ امیدی که این ملت را از گردنه‌های سخت تاریخ عبور داده و حیات او را در تلخ‌ترین روزهای این سرزمین تداوم بخشیده است...

راه ما به عنوان مسیری که تجدید و تقويت هويت ملی را هدف گرفته، بر وحدت حول حداقل نکات مشترک تکیه می‌کند؛ مجموعه‌ای پیام‌محور و متشکل از تمامی سازوکارهای مدنی کوچک و بزرگ که در مسیر خود هدفی مشترک را انتخاب کرده‌اند.

آنچه اینک در جامعه ما نقش‌آفرینی می‌کند شبکه اجتماعی خودجوش و توانمندی است که در میان بخش وسیعی از مردم شکل گرفته و نسبت به پایمال شدن حقوق خود معترض است. آنچه اينجانب در پاسخ به سوال چه بايد كرد پيشنهاد مي‌كنم تقويت و تحكيم اين شبكه اجتماعي است.

وظيفه‌اي كه امروز بر عهده همه ما قرار دارد و به صورتي فطري از جمع‌هاي كوچك و بزرگ و حتي احزاب و تشكل‌هاي سياسي ما سر مي‌زند آن است كه به صورت هسته‌هاي معين براي چنين شبكه‌اي عمل كنيم.

ما ایرانیان، در هر کجای جهان که هستیم، باید این هسته‎های اجتماعی را در میان خود تقویت کنیم. باید خانه‌هایمان را رو در روی یکدیگر بسازیم...

گرد هم جمع شويم تا چه كنيم؟

ما زمانی موفق به برقراری ارتباط موثر با یکدیگر خواهیم شد که در شعاری مشترک همصدا شویم؛ تعادل طلايي ويژگي مهم اين شعار و آرمان است...

ما اگر صرفاً در یک انتخابات شرکت کرده بودیم برخورداری از حمایت اکثریت مردم برایمان کافی بود. اما در یک حرکت عظیم اجتماعی، اکثریت تنها زمانی به پیروزی می‌رسد که به اجماع نزدیک شود و آن گاه از مشروعیت غیرقابل‌مقاومت برخوردار خواهد شد که توجه خود را نسبت به دغدغه‌ها و حقوق کسانی که امروز یا فردا ممکن است متفاوت با او بیندیشند و در اقلیت قرار گیرند به اثبات برساند.

نمی‌توان از جامعه‌ای که بخش قابل توجهی از آن دچار جبر نان و از تأمین نیازها اولیه خود ناتوان است انتظار مشارکت گسترده در فرآیند توسعه سیاسی را داشت. البته عکس این رابطه نیز صادق است و جامعه‌ای که از آزادی‌ها و آگاهی‌های اساسی محروم شود در تأمین معیشتی که لیاقت آن را دارد نیز درمی‌ماند و حتی در عهد درآمدهای افسانه‌ای، به پیشرفتی بیشتر از صدقه‌پروری و واگذار کردن اختیار بازار و اقتصاد ملی خود به بیگانگان نائل نمی‌شود. ما بر این باوریم که آزادی زمانی دوام دارد که با عدالت توأم باشد. به همان اندازه که محدودیت‌های جاری برای آزادی بیان و امکان برگزاری اجتماعات نگران‌کننده است، وجود فقر، فساد و تبعیض در سطحی گسترده چشم‌انداز دسترسی به جامعه‌ای آرمانی مبتنی بر قانون اساسی را تیره می‌کند، به ویژه آن که در سیاست‌ سال‌های اخیر دورنمای روشنی برای خروج از ا ین وضعیت ملاحظه نمی‌شود، به صورتی که وارد آمدن صدمات اساسی به تولید ملی، تداوم فعالیت سودآور اقتصادی را به یک آرزو و یافتن شغل مناسب را به دغدغه اصلی جوانان و خانواده‌های آنان مبدل ساخته است.

راه‌های خدا متکثر است و برای دفع ظلم و استبداد و تحقق ایرانی پیشرفته، ما نباید به قدم گذاشتن در یکی از آنها یا همراهی با یکی از همفکران خود اکتفا کنیم. ما در پیوندهای خود به نظمی  نیاز داریم تا اگر دست تطاول و ظلم فردی یا افرادی از همراهانمان را ربود و واحد یا واحدهایی از این شبکه اجتماعی گسترده را ویران کرد، لطمه‌ای به حیات و پویایی آن وارد نشود و با تکیه بر خرد جمعی، در هر مرحله‌ای از این مسیر بتوانیم اهداف پیشاروی خویش را شناسایی و با بلندترین گام‌ها به سوی آن حرکت کنیم.

ما در راهی پر از نورانیت وارد شده‌ایم که از هم اینک سالخوردگان را جوان و جوانان را پخته کرده است...

پ.ن:

۱- حدود سی سال پیش، محمد رضا شجریان در یک تصنیف انقلابی با عنوان "برادر بی قراره" با فریاد می خواند "تفنگم را بده تا ره بجویم" و اینک استاد بعد از سه دهه خطاب به برادرش می گوید "تفنگت را زمین بگذار" !!! ...

۲- مراسم ... که بیش از ۲۰ سال بود همه ساله برگزار می شد، امسال برگزار نمی شود.

سخنرانان سنتی مراسم ... امسال سخنرانی نمی کنند.

مراسم...که هر ساله در... برگزار می شد، امسال برگزار نمی شود.

مراسم... لغو شد.

 ۱-"هرچه گفتيم غير صحبت دوست در همه عمر از آن پشيمانيم" !!!

۲-آرتور کستلر در کتاب «گفت‌ و گو با مرگ» مي گويد:  «خدا نکند گرفتار بازجوی احمق شوی»

۳- وای بر تو!! به دانش گاه می روی و کتاب های و مقالات علمی - فلسفی سراپا غلط غربی ها را مطالعه می کنی و ذهن خود را آلوده می سازی؟؟!!

۴- راستی ماکس وبر بیچاره ۹۰ سال پیش فوت کرده است...

۵-  از گورهاي بي نام و نشان در قبرستان شهر چه خبر؟؟!!

□
چون تارها کشيده و کمان‌کش ِ باد آزموده‌تر شود
و نجوای بي‌کوک به ملال انجامد،
باران را رها کن و
 

خاک را بگذار
	تا با همه گلويش
		سبز بخواند

پی نوشت :

غریب زمانه ای ست که متجاوز به جای آنکه مجازات شود خود مدعی می گردد در تکذیب و خواهان می شود محاکمه ی آنان را که افشا می کنند این جنایت ها را و اعتراض می کنند به آن...

بخوانید روایت درد ناک فرشته قاضی را از زندان تنها به عنوان یک نمونه از خیل جنایت های بی شمار...

آقاي حسن نراقی در كتاب "جامعه شناسي خودماني " ضمن یادآوری این مسئله که «حتی تحصیلکرده هایمان خیلی با تاریخ میانه ی خوبی ندارند»، یکی از مهمترین مشکلات جامعه ی ایرانی را بیگانگی با تاریخ می خواند و یادآور میشود که «از هر چیزی بدترش هم وجود دارد»: «وقتی تازی ها با شعار برادری و برابری به ایران متعلق به امپراطور ساسانی و نه متعلق به ایرانی حمله ور شدند، واقعیت ساده ی تاریخی این است که فشارهای هیئت حاکمه با بدبختی ها و نکبت هایی که برای مردم بینوا فراهم کرده بود، زمینه ی خوش باوری را برای باور برادری و برابری اهدایی قوم مهاجم از مدتها قبل فراهم کرده بودند و همینطور شد که تا آمد تفرعن و نژادپرستی و برتری جویی اموی را احساس کند، کارش از کار گذشته بود و چاره ای جز تمکین نداشت. آن وقت مجبور شد حدود دویست و پنجاه سال دست و پا بزند تا بالاخره بتواند راه هایی برای رهایی بیابد».

نراقي با انتقاد از توجه نداشتن ایرانیان به تاریخ حتی نزدیک کشورمان، می نویسد: «ببینید در ایران امروز، هر کس می خواهد شعار قشنگ بدهد و مورد توجه قرار گیرد، بلافاصله به سراغ عدالت می رود، حتی آنهایی که اول کار خود مروّج بی عدالتی ها بودند».

وي با بیان اینکه باید حافظه ی تاریخی داشته باشیم و نباید همه ی مطالب را خودمان تجربه کنیم، به جنگهای ایران و روسیه و عهدنامه های گلستان و ترکمانچای اشاره میکند و از نقش انگلیسی ها می نویسد، اما نقش حضرت خاقان (فتحعلیشاه قاجار) را (و به واقع نقش خودمان را) مهم ترین علت اصلی این ننگها می داند و می نویسد: «... منکر نقش خاقان نمی شود شد که یک تنه برای همه ی کشور تصمیم می گرفت، در حالی که بزرگترین هنرش تزیین ریش بلندش بود و افزایش شمار فرزندان ذکور و اناثش که حتی خودش هم تعداد دقیق آنها را نمی دانست. انگلیسی ها هم وقتی بخواهند اعمال نفوذ کنند حداقل در معامله با آدم با شعور مجبورند یک چیزی بیشتر بدهند و یک کمی کمتر ببرند. نقش و تأثیر اصلی مال خودمان است».

نویسنده «در انتها برای ادای دین و احترام به فرهیختگانی که در زمره ی نخستین دردشناسان این کشور بودند»، شعری را از ملک الشعرای بهار آورده است:
«این دود سیه فام که از بام وطن خاست... از ماست که بر ماست
وین شعله ی سوزان که برآمد ز چپ و راست... از ماست که بر ماست
جان گر به لب ما رسد، از غیر ننالیم... با کس نسگالیم
از خویش بنالیم که جان سخن اینجاست... از ماست که بر ماست
ما کهنه چناریم که از باد ننالیم... بر خاک ببالیم!
لیکن چه کنیم، آتش ما در شکم ماست... از ماست که بر ماست
اسلام گر امروز چنین زار و ضعیف است... زین قوم شریف است
نه جرم ز عیسی، نه تعدّی ز کلیساست... از ماست که بر ماست
گوییم که بیدار شدیم! این چه خیالی است... بیداری ما چیست؟
بیداری طفلی است که محتاج به لالاست... از ماست که بر ماست»

عکسش نرود در اینترنت

خلاصه‌ی ۴۵ روز حبس؟ تقلب شده است! چه کسی ثابت کرد؟ دادگاه انقلاب! چطور؟ با برهان خُلف!

گالیله در دادگاهی عادلانه اعتراف کرد: زمین صاف و مسطح است...

مصدق به جرم کودتا محاکمه شد و چقدر امروز افتخار می کنیم به این بزرگ مرد تاریخ مان...

4۰ روز سپري شده از رويارويي نابرابر ددمنشي و دوربين ، فشنگ و فيس بوك ، تلويزيون و توييتر ؛ يك سوي زور است كه كوركورانه مي تازد با چاشني جهل ، دروغ ، وقاحت ، فريب و خفقان و ديگر سوي هوش است كه آگاهانه مي ايستد مجهز به دانش ، صداقت ، شرافت ، هم دلی و آزاده گي ...

اسطوره ی شاملو؛ "غباری طاعونی از آفاق برخاسته است"، مسعود نقره‌کار

***

...
"کباب قناری
بر آتش سوسن و ياس
روزگار غريبی‌ست ، نازنين "
...
شاملوی روشنفکر، شجاع و دريا دل ، چشم در چشم ديکتاتور بزرگ، انکار اين نماد نکبت و جهالت و جنايت شد:
"نمی توانم زيبا نباشم
عشوه ای نباشم در تجلی جاودانه.
چنان زيبايم من
که گذرگاهم را بهاری نا به خويش آذين می کند:
در جهان پيرامنم
هرگز
خون
عريانی جان نيست
و کبک را
هراسناکی سرب
از خرام
باز
نمی دارد.
چنان زيبايم من
که الله اکبر
وصفی ست ناگزير
که از من می کنی.
زهری بی پاد زهرم در معرض تو.
***
جهان اگر زيباست
مجيز حضور مرا می گويد.

ابلها مردا
عدوی تو نيستم من
انکار توام."

پر گوی و یاوه ساز شدی / بی حد زبان دراز شدی
ابرام ژاژخایی ی تو / اسباب ریشخند شود

هرجا دروغ یافته ای / درهم چو رشته بافته ای
ترسم که آنچه تافته ای / بر گردنت کمند شود

باد غرور در سر تو / کور است چشم باور تو
پیلی که اوفتد به زمین / حاشا دگر بلند شود

بر سر کله گشاد منه / خاک مرا به باد مده
ابر عبوس اوج - طلب / پابوس آبکند شود

بس کن خروش و همهمه را / در خاک و خون مکش همه را
کاری مکن که خلق خدا / گریان و سوگمند شود

نفرین من مباد تو را / زان رو که در مقام رضا
دشمن چو دردمند شود / خاطر مرا نژند شود

خواهی گر آتشم بزنی / یا قصد سنگسار کنی
کبریت و سنگ در کف تو / خاموش و بی گزند شود

سیمین بهبهانی
خرداد ۱٣٨٨

بيانيه کانون نويسندگان ايران به مناسبت نهمين سالگردِِ رهایی احمد شاملو

چند دريا اشک می‌بايد
تا در عزای اردو اردو مرده بگرييم؟
چه مايه نفرت لازم است
تا بر اين دوزخ دوزخ نابه‌کاری‌ بشوريم؟

نُه سال از خواب ابدی شاعر بزرگ ما گذشت، اما شور و بيداری و اميد در ترانه های رهائی او هم چنان موج می زند و شايد هيچ گاه مانند امروز به ما نزديک نبوده است. شاملو، شاعر آزادی، شاعر آينه ها و روياها، شاعر تعهد به انسان و بيزاری از وَهنی که بر تبار انسان می رود، حضور انسان را بر آفاق روشنِ آگاهی و رهائی، حياتی جاودانی بخشيد. او بود که در دشوارگذرترين گريوه ها و گردنه های خطرخيزْ مردمان را صلا در داد:

من درد مشترکم، مرا فرياد کن!
احمد شاملو در سراسر زندگی پُرفراز و نشيب خود هرگز در برابر ستم کاران و دشمنان آزادی، نه سکوت را برتابيد، نه سرسپردگی را، نه گردن خم کردن در برابر نواله ی ناگزير را. شعر بلند او، «شعری که زندگی است»، جز در ستايش آزادی نبود و هيچ گاه برای خاموشی و فراموشی سروده نشد.
او از هنگام سرودن مرغ دريا در ۱۳۲۶ تا واپسين شعرش در ۱۳۷۸، در همه حال، در زندان و شهر و خانه، با کلامی جادوئی آميزه‌ای غرورآفرين از عشق، دادخواهی، آزادگی و مردم‌دوستی سر داد. شگفتا که در آخرين قطعه‌ی آخرين شعرِ به‌چاپ‌رسيده‌اش گفته است: «آن‌گاه دانستم / که مرگ / پايان نيست.» و شگفت‌تر آن که در نخستين سروده‌اش آورده ‌است که «خاموش باش، مرغ! دمی بگذار/ امواج سرگردان شده بر آب/ کاين خفتگان مرده/ مگر روزی/ فريادشان برآورد از خاک.»
شاملو در کنار سرودن شعر، با دفاعِ عملی از آزادی بيان از طريق انتشار نشرياتی چون خوشه و کتاب‌جمعه از پيشتازان ترويج فرهنگ و ادبيات پيشرو بود. کلام و کردار آزادی‌خواهانه ی او که به‌حق سرمشق و منشِ نسل پُر اميدِ امروز ماست، ما را جز به راه مبارزه برای تحکيم و گسترشِ آزادی بيان و انديشه نمی خواند.
کانون نويسندگان ايران بر اين باور است که گرچه ممکن است چندگاهی آزادی در بندِ حنجره ی خاموشِ روزگار قادر به خواندن نباشد، بی گمان پرندگان قفس شکن اش ... سرانجام آسمانِ چشم به‌ راه خود را باز خواهند يافت- چنان که روزگار ما گواه آن است.
در نُهمين سالگرد درگذشت شاعر بزرگ ايران و جهان، در دوم مرداد ۱۳۸۸ همراه با ديگر دوستداران شاملو در ساعت پنج عصر بر مزارش گرد می آييم و ياد جاويدش را گرامی می داريم.

کانون نويسندگان ايران
۳۰/۵/۸۸

در زمانه ي غريبي كه همه چيز از هنر و ورزش گرفته تا صنعت و دانش در اين ديار كهن به شدت سياسي مي نمايد، تو را نيز گزيري نيست...

ترديدي دهشت ناك بر ذهن ؛ و گلوله و زندان به عقوبت آن را تاب مي آورديم كه ...

ناگهان دوباره قصه ي پر غصه ي سقوط مرگ بار و مشكوك توپولوف...مرور شرح ماجرا ، تحليل ها و تصاوير دردناك ...  عدم ارسال هيچ پيامي مبني بر وجود مشكل از سوي كابين خلبان، فاصله ي زماني بسيار اندك و نامعقول ميان زمان بروز مشكل و سقوط، شدت حادثه و تكه تكه شدن هاي ريز ريز انسان ها ، جابجايي پست هاي سازماني در روز قبل از حادثه، ناپديد شدن آقاي بسيار پر مدعاي به اصطلاح وزير راه در اين روزها ، مقايسه ميزان پوشش اين خبر از سوي رسانه ي ميلي با خبر ... و بي شمار تناقض هاي ديگر كه رژه مي روند در ذهن ...  ترديدي ديگر ...نكند كه جان انسان ها هدف قرار گرفته شده باشد براي مقاصد پليد غير انساني و سياسي...خداي من...

خداي مهربان من ! "ندا"  ي " سهراب" را مي شنوي؟...مردم سرزمين ام  مي خواهند از اين همه ترديد خانمان سوز رهايي يابند. ياري شان كن ...

پ.ن 1:  جمعه ها هم مي تواند سبز باشد ...جمعه ها هم مي تواند مردمي باشد...جمعه ها هم مي تواند مال ما باشد...

_ تکبير برادران!

هم‌سرايان وحدت
با حنجره‌های بی‌اعتقادی
حماسه‌های ايمان خواندند.

_ تکبير برادران!

کودکان شکوفه
افسانه‌ی دوزخ را تجربه کردند.

_ تکبير برادران!

*****

ما با نگاه ناباور
فاجعه را تاب آورده‌ايم.
هيچ‌کس برادر خطاب‌مان نکرد
و به تشجيع ما تکبيری بر نياورد.

تنهايی را تاب آورده‌ايم و خاموشی را
و در اعماق خاکستر
می‌تپيم.

دريغا تو و من

...

نفرين بر اين دروغ، دروغٍ هراس ناك

و

ديگر هيچ

1-وقاحت و دروغ را نمي پسندم. هوچي گري و عوام فريبي را دوست نمي دارم.مي خواهم از مرداب نجات يابم. به كسي راي مي دهم كه اين قطار را به مسير تعادل بكشاند، اندكي حتا...

2-مي دانم  او كه برمي گزينم اش، آينه ي تمام نماي روياها و انتظار هامان نيست. هم سو با دغدغه ي برخي دوستان مي دانم كه نباید او كاريزما شود، قرار نبوده و نيست كه قهرمان ملي نام گيرد و همان اشتباه ها تكرار شود كه 12 سال پيش؛ آن زمان گمان مي برديم پس از دوم خرداد قرار است جهان شبيه روياهامان شودكه ديديم نشد و سرخورده گشتيم؛ گيرم كه از ياد برده بوديم در چارچوب كدامين نظام اين را مي خواهيم. امروز از آن نگاه آرمان گرايانه به نگاهي واقع گرايانه رسيده ايم كه البته اين نگاه ، حاصل لمس شرايط 4 سال گذشته است.

بنابر اين

"چندان دخيل مبند كه بخشكانيم از شرم ناتواني خويش

درخت معجزه نيستم

تنها

يكي درختم..."

و با دركي روشن از شرايط موجود ، تنها به وزش نسيمي دلخوشيم ؛ نه طوفاني سهمگين. كاش توان مان باشد تا نگاه مطلق خويش را به كناري نهيم و همه چيز را سياه و سپيد ننگريم و بياموزيم كه در دنياي نسبي اي مي زي ايم كه پديده هايش خاكستري اند.كاش بتوانيم  شكيبا باشيم در مسير تحقق روياهامان...

3-آن سوي ميدان لشكري فراهم شده گسترده براي ماندن و تداوم روش هاي نا پسند ؛ و به هر حيلتي چنگ زده مي شود براي كسب راي توده ها ، البته به مدد امدادهاي غيبي و غير غيبي.

در اين سو ما بايد با هم باشيم  با انديشه اي سبز براي تغيير ايران. مي دانيم كه اختلاف در افكار و ديدگاه ها هماره وجود دارد كه تحمل بايدش، مگر مشق دموكراسي جز اين است. امروز براي دست يابي به هدف والاتر و اساسي و براي آن كه دوباره افسوس را مجال پيدايش ندهيم، با هم باشيم. امروز ، روز رويارويي حاميان مير و شيخ نيست. انتقاد هامان بماند براي بعد.

4-تلاش اين روزهاي ما بايستي در متقاعد نمودن آنها باشد كه نمي خواهند بيايند. بر اين باورم كه خاموشي امروز، ياري رساندن به تداوم تاريكي ست. هر كس به قدر توان خويش بكوشد براي روشن نمودن خاموش ها.

خرسند مي شوم اگر خامو ش ها راه حل مناسب و عملي ارائه نمايند براي اين موضوع ، ورنه نشستن به انتظار تقدير و "هر چه بادا باد" ، شايسته ي انديشه ي انساني نيست.

5- 22 خرداد با هم خواهيم بود با انديشه اي سبز براي تغيير ايران.

و کوچه‌ها
بي‌زمزمه ماند و صدای پا.
 

سربازان
شکسته گذشتند،
 

خسته
	بر اسبان ِ تشريح،

نگون‌سار
	بر نيزه‌های‌شان.

□
 

که با ياس‌ها
	به داس سخن گفته‌ای.

آن‌جا که قدم برنهاده باشي
 

گياه
	از رُستن تن مي‌زند

تقوای خاک و آب را
	هرگز

که از فتح ِ قلعه‌ی روسبيان
	بازمي‌آمدند.

هنوز از سجاده‌ها
	سر برنگرفته‌اند!

زاده شدن
برنيزه ی تاريك
همچون  ميلادِ گشاده ی زخمي .
سِفْرِ يگانه ی فرصت را
                                  سراسر
در سلسله پيمودن.
برشعله ی خويش
                          سوختن

تاجرقه ی واپسين،
برشعله ی حرمتي
كه درخاكِ راهش
                           يافته اند

بردگان
           اين چنين اند.

اين چنين سرخ و لوند
برخار بوته ی خون
                           شكفتن

وين چنين گردن فراز
برتازيانه زارِ تحقير
                           گذشتن

وراه را تاغايتِ نفرت

                                   بريدن.-

آه ،‌ازكه سخن مي گويم؟
ما بي چرا زندگانيم
آنان به چرا مرگِ‌ خود آگاه هان اند.

برای ستایش تو

همین کلمات روزمره کافیست

همین که کجا میروی، دلتنگم

برای ستایش تو

 همین گِل و سنگریزه کافیست

تا از تو بتی بسازم...

" شمس لنگرودی "

*** ۸ مارچ ، روز جهاني زن خجسته باد.***

 تاریخچه مختصر روز جهانی زن

احمد شاملو آنگاه که به رسالت شعر می رسد می گوید:

«درواقع هدف ‏شعر نجات‏ جامعه‏‌ی بشرى‏ست‏ از طريق عشق‏ انسان‏ به ‏انسان از مهلكه‏ئى  ‏كه  سياستچى‌ها به ‏بهانه‌ی ‏انواع و اقسام نظريه‏هاى ‏ايده‏ئولوژيك‏ براى‏ تثبيت‏ قدرت‏هاى‏ فردى‏ يا گروهى‏ پيش‏ پاى ‏جوامع  مختلف‏ حفر مى‏كنند. در حالى‏ كه‏ شاعر،عشقى ‏را تبليغ‏مى‏كند كه‏ در راه‏اش از جان ‏مى‌توان ‏گذشت‏ ، ‏سياستچى‏ اول ‏چيزى ‏كه‏ جلو جامعه ‏علم ‏مى‏كند يك‏ دشمن‏ نابكار فرضى است‏ كه ‏سرش‏ را بايد به ‏سنگ‏ تفرقه ‏كوبيد. گرگى براى ‏گله ‏مى‏تراشد تا مقام ‏چوپانى‏ خودش‏ را توجيه‏ كند.»

  و یا:

 «شعر و سیاست کجا به هم می‌رسند؟ متقابلا بر سر نعش یکدیگر!»

همین.

...

تساوی را چنين بنوشت:

 «يک با يک برابر است»

...

بچه ها در جزوه های خويش بنويسيد:

«يک با يک برابر نيست»

خسرو گلسرخی

برتراند راسل :

برای پرهیز از انواع عقاید احمقانه ای که نوع بشر مستعد آن است، نیازی به نبوغ فوق بشری نیست. چند قاعده ساده شما را اگر نه از همه خطاها، دست کم از خطاهای ابلهانه بازمیدارد...

دوست عزيزي در جايي خاطره اي آورده  كه : ...

 All animals are equal,but

some animals are more equal than others

رفتیم و نشستیم

خواندیم وگریستیم

بعد یکصدا شدیم

هم آوازو هم بغض وهم گریه

هم نفس برای باز تا همیشه باهم بودن

برای یک قدم زدن رفیقانه

برای یک سلام نگفته

برای یک خلوت دل خاص

 برای یک دل سیر گریه کردن...

برای همسفر همیشه ی عشق ...باران!

باری ای عشق

اکنون واینجا...

نشانی خانه ات کجاست؟!

 *** «هامون» سینمای ایران رفت ، او که به تعداد نقش هایش در دل های ما تکثیر شده است.***

پس از سفرهای بسیار

و عبور از فراز و فرود امواجٍ این دریای طوفان خیز

برآنم که در كنار تو لنگر افكنم  

بادبان برچینم  

پارو وانهم

سكان رها كنم

به خلوتٍ لنگرگاهت درآیم  

و در كنارت پهلو گیرم  

آغوشت را باز یابم : 

                                      استواریٍ امنٍ زمین را

                                            زیر پای خویش

دلتنگی‌هايِ آدمي را باد ترانه‌اي می‌خواند

 
روياهايش را آسمانِ پر ستاره ناديده می‌گيرد

 
و هر دانه برفي ـ به اشكي نريخته مي ماند
 

  سكوت سرشار از سخنان ناگفته است

از حركاتِ ناكرده

اعتراف به عشق‌هاي نهان

و شگفتی‌هاي بر زبان نيامده ...

در اين سكوت ، حقيقتِ   ما   نهفته‌ است 
     

 حقيقت تو و من

...

شگفت انگيزي زندگي با آگاهي به ناپايداري اش

در جرات تو شدن

در شجاعت من شدن

در شهامت شادي شدن

در روح شوخي

در شادي بي پايان خنده

در قدرت تحمل درد نهفته است.

Today is Shamlou's Birthday

************************************

· In This Dead end

They smell your breath.
You better not have said, "I love you."
They smell your heart.
These are strange times, darling...
And they flog
love
at the roadblock.
We had better hide love in the closet...
In this crooked dead end and twisting chill,
they feed the fire
with the kindling of song and poetry.
Do not risk a thought.
These are strange times, darling...
He who knocks on the door at midnight
has come to kill the light.
We had better hide light in the closet...
Those there are butchers
stationed at the crossroads
with bloody clubs and cleavers.
These are strange times, darling...
And they excise smiles from lips
and songs from mouths.
We had better hide joy in the closet...
Canaries barbecued
on a fire of lilies and jasmine,
these are strange times, darling...
Satan drunk with victory
sits at our funeral feast.
We had better hide God in the closet.

Ahmad  Shamlou

***

بارانی تو                    خشکیِ کویر را

رویایی تو                   خیالِ یکی کودک را

دوست دارد:

عاشق             رویا را

باران                دریا را

انسان              هوا را

من                   ... 

مولانا

دزدیده چون جان می روی اندر میان جان من
سروِ خرامان منی  ای رونقِ بستان من

چون می روی بی‌من مرو ، ای جانِ جان بی‌تن مرو
وز چشمِ من بیرون مشو ای شعله ی تابانِ من

هفت آسمان را بردرم  وز هفت دریا بگذرم
چون دلبرانه بنگری در جانِ سرگردانِ من

تا آمدی اندر برم   شد کفر و ایمان چاکرم
ای دیدنِ تو دینِ من ، وی رویِ تو ایمانِ من

بی‌پا و سر کردی مرا ، بی‌خواب و خور کردی مرا
سرمست و خندان اندرآ   ای یوسفِ کنعان من

از لطفِ تو چو جان شدم   وز خویشتن پنهان شدم
ای هستِ تو پنهان شده در هستی پنهانِ من

گل جامه در از دست تو ، ای چشم نرگس مست تو
ای شاخه‌ها آبست تو ، ای باغِ بی‌پایان من

یک لحظه داغم می کشی  یک دم به باغم می کشی
پیش چراغم می کشی تا وا شود چشمانِ من

جانم چو ذره در هوا   چون شد ز هر ثقلی جدا
بی‌تو چرا باشد چرا  ، ای اصل چار ارکان من

"با يادي از سياوش كسرايي "

داستان ما ز آرش بود
او به جان خدمتگزار باغ آتش بود
روزگاری بود
روزگار تلخ و تاری بود
بخت ما چون روی بدخواهان ما تیره
دشمنان بر جان ما چیره
شهر سیلی خورده هذیان داشت
بر زبان بس داستانهای پریشان داشت
زندگی سرد و سیه چون سنگ
روز بدنامی
روزگار ننگ

روايت است كه در زمان پادشاهي منوچهر،پس از در گذشتن سپاه افراسياب از واپسين باروها و پيشروي در خاك ايران، قرارآشتي بر اين نهاده شد كه از سوي سپاه ايران ،تيري رها گردد تا كه مرز ايران و توران را بنماياند.

چشم ها با وحشتی در چشمخانه هر طرف را جست و جو می کرد
وین خبر را هر دهانی زیر گوشی بازگو می کرد
آخرین فرمان ، آخرین تحقیر
مرز را پرواز تیری می دهد سامان
گر به نزدیکی فرود آید
خانه هامان تنگ
آرزومان کور
ور بپرد دور
تا کجا ؟ تا چند ؟

ديگر اميدي به ايران نيست ! كيست كه واپسين تير را رها كند و يك تير مگر تا كجا مي رود؟ شايد يك فرسنگ...شايد...!

همه ي ايران يك فرسنگ؟! پس آن دشت هاي فراخ كه « مهر هزار چشم» نگهبان آن بود چه مي شود؟

ناگهان خروشي رو به توران، رو به دشمن:

منم آرش سپاهی مردی آزاده
به تنها تیر ترکش، آزمون تلختان را
اینک آماده.

در این پیکار
دل خلقی است در مشتم
امید مردمی خاموش هم پشتم

و آرش، سرزمينش را و همه ي دل بستگي هايش را بدرود گفت و پاي در راه البرز نهاد.

به صبح راستین سوگند
به پنهان آفتاب مهربارِ پاک بین سوگند
که آرش جان خود در تیر خواهد کرد.

دلم از مرگ بیزار است
که مرگِ اهرمن خو ، آدمی خوار است
ولی آن دم که ز اندوهان روانِ زندگی تار است
ولی آن دم که نیکی و بدی را گاه پیکار است
فرو رفتن به کام مرگ شیرین است
همان بایسته آزادگی این است

دل و جان را به زیور های انسانی می آرایم
به نیرویی که دارد زندگی در چشم و در لبخند
نقاب از چهره ترس آفرینِ مرگ خواهم کند

…

کودکان از بامها او را صدا کردند
مادران او را دعا کردند
پیر مردان چشم گرداندند
دختران بفشرده گردن بندها در مشت
همره او قدرت عشق و وفا کردند
آرش اما همچنان خاموش
از شکاف دامن البرز بالا رفت
وز پی او
پرده های اشک پی در پی فرود آمد.

«... كمان را تا بناگوش كشيد و خود پاره ، پاره شد و تير از كوه رويان به درخت گردوي بزرگي فرود آمد به مسافت هزار فرسنگ ... .و مردم آن روز را عيد گرفتند...»

و اهورا مزدا باز هم اين سرزمين را پاييد.

و امروز ، من و تو هم آرش هستيم براي نجاتِ فرهنگِ كهن سرزمينِ پارس از...

«تيرگان» به نشانِ سپاسداري از آرش و جشنِ آزاديِ ايران جاودانه گرامي باد.

***

پ.ن :

در حافظه ی موسیقیِ این سرزمین، چندین ستاره هماره می درخشند؛ بی شک مهستی یکی از آن هاست.

او برای همیشه در دل ها زنده است و طنینِ آوایش بر لب ها جاری.                روانش شاد.

قومی متفکرند اندر ره دین

قومی به گمان ، فتاده در راهِ یقین

می ترسم از آنکه بانگ آید روزی

کای بی خبران! راه نه آن است و نه این

***

بحثی ممنوع !!! در ذهنی آشفته:

احساس

.

انديشه

..

آزادی

...

انسان....

چه آمد بر سر نسلِ من، نسلی كه تا دیده گشود، هر چه ديد بحران بود و آشوب و دشمنی (گیرم بر سرِ هيچ!)...

وهر چه شنيد تهديد بود و زور و شعار( گیرم خالي از شعور!)...

و هر آنچه حس كرد دلهره بود وآشفتگی، دو رویی و سرخوردگی...

گو اينكه قرار نبود عطرآرامش را دريابد، خنکایِ نسيمِ اعتماد بر جانش بوزد وطعمِ محبت را بچشد كه اين ها به سرابی بيش نمی ماند در اين برهوتِ بی هويتی...

احساس ِ اين نسل را مجالی ندادند تا هوايی بخورد...

سخن گفتن اش را نفسِ جنايت تعبير كردند وبر بيانِ انديشه اش قفلی سترگ نهادند...

دادخواستِ آزادی اش را به پست ترين تمايلات معنا دادند با كيفرخواستی حيوانی در برابرِ او که انسانی بود.

دريغ و افسوس!

نسلی كه در اين ميان سوخت و خاموش شد...

بگذریم...

( به تنگ آمدم از این همه سه نقطه بر انتهایِ نا تمامِ هر کلام...)!

و من روزی را مي جويم كه از ميان انبوهِ خاكسترها، نسلی سر بر آرد ققنوس وار

تا به هزار زبان سخن گويد و

قفل ها را با بوسه ای بگشايد بی رخصت كليد...

همچون پرنده كه با شكوه به پرواز در مي آيد ؛
بال مي گشايد و پرواز كنان مي گذرد ؛
مي چرخد و آرام بر هوا مي لغزد ؛
آدمي را نيز هواي پرواز در سر است
تا دور شود ؛ راهش را بيابد
و در آرامش به جستجو پردازد.

همچون پرنده كه بر زمين مي نشيند ؛
بال جمع مي كند ؛ دانه بر مي چيند ؛
به تور صياد و دام خطر مي افتد ؛
آدمي نيز باز مي گردد : آماده
تا خود را به زندگي و تقدير خويش سپارد.

آدمي بودن
	حسرتا!
		مشکلي‌ست در مرز ِ ناممکن. نمي‌بيني؟

نهالي نازک به درختي گَشن رساندن را
	(ــ تا به زخم ِ تبر بر خاک‌اش افکنند

يا نشای سست ِ کاجي را سرسبزی‌ جاودانه بخشيدن
	(ــ از آن پيش‌تر که صليبي‌ش آلوده کنند

رضايت ِ خاطری احساس کردن
	(ــ حتا اگرش به زانو نشانده‌اند

	حتا
هيمه‌يي انگاشتن بي‌جان؟)

□
مي‌دانم مي‌دانم مي‌دانم

با اين همه کاش ای‌کاش آب مي‌بودم

گر توانستمي آن باشم که دلخواه ِ من است.

آه

کاش هنوز
	به بي‌خبری
		قطره‌يي بودم پاک

از نَم‌باری
	به کوه‌پايه‌يي